Elektromanyetik Alan, zararları ve EMR ölçümü

Elektromanyetik Alan ve etkileri konusundan önce Elektrik Alanı, Manyetik Alan ve Manyetik Alanların Etkilerini açıklayarak yazımızı detaylandıralım.

Elektrik Alanı, Manyetik Alan ve Manyetik Alanların Etkileri

Elektrik Alan

Bir yükün başka bir yük üzerinde oluşturduğu itme ya da çekme kuvveti elektrik alanı olarak tanımlanır. Yani elektrik yükü çevresinde bir elektrik alan oluşturur. Örneğin fişe takılı bir bilgisayarın çevresinde bir elektrik alanı vardır ve bu alan bilgisayardan uzaklaştıkça azalır. Elektrik alanın büyüklüğü besleme gerilimine bağlı olarak değişir. Yani elektirk alan mesafe ve besleme gerilimine bağlıdır.

Elektrik alanın şiddeti V/m ile ölçülür.

Elektrik alan, insanlardaki eşik seviyesinin farklı olmasından dolayı bir kişi tarafından hissediliyorken aynı ortamda bulunan bir başka kişi tarafından hissedilmeyebilir. Kadınlar erkeklere göre, hayvanlar ise insanlara göre elektrik alandan daha fazla etkilenir. Yine vücudun farklı bölgeleri ya da iletkenlik durumları da elektrik alandan farklı biçimde etkilenir.

Genel olarak 10 kV/m altında insanlar ciltleri üzerinde üflenme, 10-20 kV/m arasında iğnelenme, 20 kV/m’den fazla durumlarda da iğnelenme ya da rahatsızlık hissedebilir.

Manyetik alan nedir?

En genel tanımıyla manyetik alan, akımın geçişi sırasında üzerinden geçtiği iletken çevresinde oluşturduğu alandır. Bir başka değişle elektrik yüklerinin yer değiştirmesi sırasında manyetik alan oluşur.

Manyetik alan elektrik yüklerinin hareketi olarak açıklanan akımın şiddetiyle orantılı biçimde artar.

Manyetik akı yoğunluğu birimi Tesla, manyetik alan şiddeti Gauss birimleriyle ölçülür.

Yukarıda da bahsedildiği gibi elektrik alan insanlar tarafından hissedilebilirken manyetik alan hissedilmez. Ancak sağlıkta tedavi amaçlı da kullanılan manyetik alana maruz kalan kişilerin vücudunda bu alanın şiddetine de bağlı olarak bir akım meydana gelir.

Manyetik Alanların etkileri nelerdir?

Manyetik alanların kısa ve uzun vadedeki etki ve bu etkilerin şiddetleri kişisel özelliklere bağlı olarak farklılıklar gösterebilir. Genel olarak kısa ve uzun vadedeki etkileri şunlardır:

Kısa Vadeli Etkiler:

  • Stres,
  • Görüş alanı bozuklukları,
  • Kulak çınlaması ve ısınma, geçici işitme problemleri
  • Özellikle kalp pilleri etkilenebilir.
  • Yorgunluk-halsizlik hissi,
  • Konsantrasyon bozuklukları,
  • Baş ağrısı.

Uzun vadeli etkiler:

  • Genetik problemler,
  • Beyin hasarları ve hastalıkları,
  • Kan hücrelerinin hasarı, Lenfoma (Beyaz kan hücresi) kanseri,
  • Kalp rahatsızlıkları,
  • Hafıza problemleri,
  • Kalıcı işitme sorunları,
  • Hamilelerde embriyo gelişimi sorunları, Düşük riskinin artması,
  • Sperm sayısında düşüş

Elektromanyetik alan nedir?

Elektrik alanın manyetik alanla birlikte oluşturduğu alana elektromanyetik alan denir. Yani elektrikle çalışan bir cihaz çevresinde hem elektrik alan hem de manyetik bir alan oluşturur.

Elektromanyetik alanları frekans ve dalga uzunluğu kavramlarıyla açıklayabiliriz. Bunlardan frekans; dalganın her saniye başına titreşim sayısı (Hz) ve Dalga uzunluğu ise bir titreşim sırasında dalganın aldığı mesafe olarak açıklanır. Frekans ve dalga uzunluğu ters orantılıdır. Frekans arttıkça yayılan enerji de artar.

Elektromanyetik alan Teorisi dersleri Elektrik Elektronik mühendislerinin en zorlandığı derslerin başında gelir. Bu yazı vesilesiyle hocalarıma sevgi ve saygılarımı sunuyorum.

Elektromanyetik radyasyon (EMR); çok çok düşük frekanslı ( Extremly Low Frequency) ELF bandı ve radyo –mikro dalga frekans (RF-MW) bandından oluşur. Frekansın artmasıyla manyetik alanın artması prensibine göre ELF bandındaki manyetik alanların canlılar üzerindeki etkilerinin daha az olduğunu söyleyebiliriz.

Elektromanyetik alanlar

Özellikle teknolojinin hayatımızdaki yeri arttıkça çevremizdeki elektromanyetik alanlarında arttığını söyleyebiliriz. Teknolojinin kullandığı en yaygın enerji kaynağının elektrik olduğu da ortadadır. Elektrik ise genel olarak elektrik alanı ve manyetik alanı oluşturuyor.

Elektrik nakil hatlarından, yüksek gerilim tesislerine, baz istasyonlarından evimizde kullandığımız cihazlara kadar elektrik barındıran tüm sistemler çevrelerinde elektromanyetik alan oluşturuyor. Nitekim yukarıdaki bilgisayar örneğinde olduğu gibi evimizde çalışan her makine, tv, buzdolabı ya da elimizden düşürmediğimiz cep telefonları da çevresinde de elektromanyetik alan oluşturuyor.

Elektromanyetik alan ölçümü nasıl yapılır?

Elektromanyetik alan ölçümü, emr ölçümü veya elektromanyetik radyasyon ölçümü tabirlerinin hepsi aynı şeyi ifade eder.

Elektromanyetik alan ölçümü, BTK tarafından kabul edilen marka ve geçerli kalibrasyon sertifikasına sahip cihazlarla yetkili kişiler tarafından yapılmalıdır.

İş güvenliği kapsamında bu ölçümlerin BTK tarafından yetkilendirilen kişilerce yapılması zorunluyken, Elektrik SMM belgesine sahip Elektrik ve Elektrik Elektronik mühendisleri de bu hizmeti verebilmektedir.

Manyetik Alan Ölçümü yapılırken yalıtkan malzemeden imal edilmiş tripod kullanılmalı, çıkan değerlerin ilgili standartlara uygunluğu muhakka suretle değerlendirilerek ilgililer bilgilendirilmelidir.

Manyetik Alan Ölçüm sonuçlarına göre gerekli hallerde elektromanyetik kirliliğin kaynağının tespit edilmesi için spektrum analizörü ile frekans frekans ayrıştırılmalıdır.

SAR Nedir? SAR neden önemlidir?

Specific Absorption Rate kelimelerinin baş harflerinden oluşan kısaltma ile ifade edilen SAR, Özgül Soğurma Oranı ya da kelimelerin tam karşılığı olarak Özel emilim oranı şeklinde ifade edilebilir. Teknik anlamda ise SAR, RF ( radyo frekansı ) yayan bir kaynak enerjisinin vücut tarafından emilme oranının bir ölçüsüdür. SAR dokularda soğurulan ve ısıya dönüştürülen güçle ilgilidir.

Ortalama olarak insanların vücut sıcaklıklarını 1 derece arttıracak elektromanyetik alan gücünü baz alarak bazı tanımlamalar yapmıştır. Örneğin Dünya Sağlık Örgütü Elektromanyetik Alan Projesinde cep telefonu SAR değerleri için en fazla 0.1 W/kg SAR değeri önerilmektedir.

WHO’ne göre SAR değerlerinin sağlık açısından olumsuz etkileri değerlendirilerek üst sınır 4 W/kg olarak kabul edilmektedir. Amerika baş bölgesi için 1,6 W/kg’ı üst sınır olarak kabul ederken bu değer Avrupa standartlarına göre 2 W/kg şeklindedir.

İş yerleri 10, genel mekanlar için 50 kat güvenlik payları kabul edilerek temel limitler iş yerleri için 0,4 W/kg ve gene mekanlar için 0,08 W/kg SAR değerleri belirlenmiştir. Bu değerler tüm vücut için 6 dakikalık etkilenme süresi için verilen SAR değeridir.

News Reporter

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: